Copyright 2019 - Udruga za ruski jezik i kulturu - Общество русского языка и культуры - Societo pri la rusa lingvo kaj kulturo

Strukturojn de elementaj etikaj normoj, valoroj kaj grandaj tradicioj kreadis homo mem en tre komplika sociala procedo, enkadre de sia evoluo. Tio signifas ke vivbezonoj ekestigis regulilojn de homa konduto: prioritatojn, konvenciojn, leĝojn, ordonojn, direktivojn kaj morojn - konkretajn etikajn normojn. Tial multon el tio, kion oni anoncas en hebrea Biblio, en Nova Testamento, sed ankaŭ en Korano, do en la kulturoj de semida origino, kiel Diaj ordonoj, do kun Dia autoritato, tion oni povas trovi ankaŭ en la religioj de hinda kaj ĉina origino. Homoj devis tiujn ĉi etikajn normojn ĉiam denove testi, kontroli en diversaj modeloj, oni verkontrolis kaj alproprigadis ilin ofte en la kuro de multaj generacioj. Nur poste oni venis al la akcepto de tiuj normoj, sed povas okazi, ke se cirkonstancoj ŝanĝigas, iuj normoj fariĝas neaktualaj.

Estas tial hodiaŭ necese serĉi novan socian konsenton, denove prikonsideri ian minimumon de humanaj valoroj, starpunktoj kaj kriterioj. Nur tiel ni povos defendi sin kontraŭ kreskanta perforto. Ni devas peni, ke nia socio, ĉu sur loka, ĉu sur nacia, ĉu sur tergloba nivelo fariĝu denove humana. Kiel ni trovu por ĉiuj homoj komunan elementan moralon, moralon de homaro, kiu estos valida por ĉiuj kulturoj? Ni bezonas politikon de respondeco, kiu baziĝas sur etika pensado.  Samtempe ĝi devas ĉiam demandi sin pri sekvoj  kaj eblecoj de politika agado... En la kunlaboro de nacioj necesas krei novajn, pli justajn strukturojn de monda mastrumado.

Monda moralo ne estas ia nova monda ideologio, nova unueca monda kulturo, kaj entute ne provo pri unueca uniforma eklezio. Estus ridinde se ni penus mondan moralon starigi anstataŭ Torao, Parolo sur la monto, Korano, Bhagavadgita, Budho aŭ Konfuceo. Monda moralo estas elementa, baza konsento pri iuj devontligaj valoroj, nerefuteblaj kriterioj, kiujn konfirmas ĉiuj religiaj kaj etikaj homaj tradicioj, kiujn akceptas ĉu kredantoj, ĉu nekredantoj. Hodiaŭ estas grava ne nur unueca monda organizo, sed ankaŭ unueca monda moralo. En la tempo de tutmondiĝo estas necesa tutmonda moralo. Dr. Horst Koehler dum la kunsido de monda banko en Prago diris: 'Tutmondiĝo bezonas tutmondan moralon.
'
Ora regulo estas: 'Kion vi ne volas, ke aliaj faru al vi, tion ne faru ankau vi al ili.' Sed krom la ora regulo estas ĉi tie ankoraŭ elementa baza principo de humanismo: Traktu ĉiun homon - viron, virinon, blankulon, nigrulon, riĉulon, malriĉulon, junulon, maljunulon homece, do ne nehomece aŭ eĉ bestie." Li difinis kvar direktivojn:

1. Respondecon por kulturo de neperforto kaj estimo antau ĉio viva. 'Estimu vivon' - ne mortigu!
2. Respondecon por kulturo de solidareco kaj justa ekonomia ordo. 'Agu juste!' - ne ŝtelu!
3. Respondecon por kulturo de toleremo kaj vivo en vero. 'Parolu kaj agu en vero!' - ne mensogu!
4. Respondecon por kulturo de egalrajteco kaj partnereco inter viro kaj virino. 'Estimu kaj amu vin reciproke!' - ne misuzu sekssenton!

Preparis: Vladmir Nemec surbaze de materialo el slovaka gazeto "Leteroj portempaj kaj supertempaj" (origina - pli ampleksa - artikolo estas publikigita en n-ro 391 de "Cursillo" [Evangelium Heute - Aŭstrio]), parta korekto de la traduko Christian Lavarenne 

Fonto: "Humanitas" 5/2002