Copyright 2019 - Udruga za ruski jezik i kulturu - Общество русского языка и культуры - Societo pri la rusa lingvo kaj kulturo

Ivan Supek (1915-2007) estis mondkonata humanisto, kroatia sciencisto kaj verkisto, akademiano. Li estis aŭtoro de du dekoj da libroj (romanoj, teatroverkoj, eseoj) kaj cento da sciencaj kaj filozofiaj tekstoj. Li estis multjara universitata profesoro, fondinto de sciencesplora instituto "Ruđer Bošković", rektoro de la Zagreba universitato, prezidanto de Kroatia akademio de sciencoj kaj artoj. Ivan Supek estis unu el aŭtoroj de la Deklaracio de kongreso de la monda unueco, okzainta en jaro 1976 en Filadelfio (Usono). Humanisma filozofio de Ivan Supek baziĝas sur universaleco de sciencoj kaj artoj. Supek akcentis ke rezultoj de sciencaj esploroj ne povas esti amnestiitaj de la morala pritaksado. Li estis elstara membro de la mondkonata Pagvaša packonferenco kaj unu el fondintoj de "Citoyens du monde" (Civitanoj de la mondo).

“En ĉi-mondo de senlimaj eblecoj por bono kaj malbono, kie grupoj de homoj tenas siajn fingrojn sur la fatala hoko, post kiam la militemaj partioj kaj ideologioj, enfalintaj en marĉon de makiavelismo, dum la homon ekregas naŭzo en senanima dinamiko, restas humanismo kun sia tradicio de universalhomeco tamen iu lumo en la krepusko.” (II,12)

        EL PENSARO DE IVAN SUPEK

  • Grupoj sur nealirebla poluso de la forto decidas pri sorto de popoloj kaj eĉ la tuta mondo, eble foje por ĉiam. (II,8)
  • Kontraŭ la hodiaŭa degenerado de civilizo aŭ ĝia neigo, radikala nihilismo, la unua kaj plej grava afero estas fortigi belecon de la vivo kaj kreecon. (II,8)
  • Vizio de la monda katastrofo hodiaŭ kiel neniam en pasinteco bezonas intervenon de la (homa) prudento. (II,187)
  • Persona moralo ne povas esti bazigita sur sociaj punoj, kiom ajn ili estas necesaj kaj utilaj. (II,234)
  • Humanismaj principoj ne difinas la politikan sistemon, sed malrespekto de moralaj principoj flanke de leĝoj kaj registaro kaŭzas malbonon. (III,88)
  • Post kiam la politika realismo alprokismigis al la tero apokalipson de la lasta tago, alvenis epoko de utopiistoj. (I,137)
  • Ĝenerala kaj kompleta senarmiĝo estas la unua kaj la plej urĝa tasko por nia epoko. (II,328)
  • Demokratiigo de la registaro, prudenta regado, publika opinio kaj respekto de liberoj estas esencaj elementoj de la progreso. (II,326)
  • Moralaj demandoj estiĝas esencaj por sorto de la moderna mondo. (I,105)
  • Ni planedo de havas sufiĉe da energio kaj krudaĵoj por ke ĉiuj popoloj povu atingi usonan nivelon en industrio kaj en ĉiutaga vivo. (III,260)
  • Se (nuna) ekonomia dinamiko daŭrigos, finrezulto estos ekologia katastrofo. (III,260)
  • Kiam oni hodiaŭ serĉas novan mondan ordon, tio ne povas esti (fama) Ĝenerala konsento pri la doganimpostoj kaj komerco (angle GATT), sed (nur) juste ordigita monda ekonomio, en kiu estos respektataj regionaj kaj kulturaj diferencoj, kaj kun radikala haltigado de strebego al profito. (III,260)
  • Antaŭ ol lasadi sin al utopioj pri nova monda ŝtato, pli reale estas turni sian atenton al kunlaboro inter popoloj kaj al daŭra konstruado de Unuiĝintaj Nacioj. (II,282)
  • Ĝis kiam en Unuiĝintaj Nacioj estos prezentataj registaroj kiuj sin tenas per la armila perforto aŭ soifegas dominadon super la aliaj, malfacile estas kredi en sincereco de iliaj deklaracioj. (II,325)
  • Pli ol iam ajn antaŭe la homa menso devas serĉi eliron en la monda pulvejo kaj pli ol iam ajn antaŭe devas mobiliziĝi moralaj fortoj por ke la homaru savu sin de la politika malprudento. (III,272)
  • Krom intelektuloj, klopodantaj por la libereco kaj paco, ĉiam ekzistis ankaŭ intelektuloj kaj artistoj servantaj en kontraŭa direkto. (III,166)

Fontoj: (I) Ivan Supek POSLJEDNJA REVOLUCIJA, "Stvarnost" , Zagreb 1965. (II) Ivan Supek SPOZNAJA, "Mladost", Zagreb 1971. (III) Ivan Supek MENE TEKEL FARES, Naklada MD, Zagreb 1999.

Fotografaĵo: http://rasprave.fizika.org/viewtopic.php?f=2&t=3625