Copyright 2019 - Udruga za ruski jezik i kulturu - Общество русского языка и культуры - Societo pri la rusa lingvo kaj kulturo

Kiu deziras kleriĝi, devas estimi librojn pli ol oron kaj arĝenton. Sed kiujn librojn legi? Mi konsilas, ke unue estu legataj libroj, kiuj okupiĝas pri la aferoj bezonataj por la vivo, kaj ne tiuj, kiuj nur elokventas. Due, estu legataj libroj, kiuj prezentas ekzemplojn kaj ekzercojn pri la aferoj, ne tiuj, kiuj nur instruas mediti pri reguloj. La junaj kandidatoj de klereco estas kutime okupataj nur pri solaj preskriboj kaj reguloj. Kiam ili poste venas al realaj aferoj, ili restas mutaj aŭ balbutantaj. Ili ne kapablas kompreni efektive la aferojn, des malpli uzi ilin en la praktiko.

Ĉi tiu radikiĝinta eraro de lernejoj devas esti korektita kaj anstataŭ legado de multaj devas esti enkondukita legado de gravaj verkistoj. Fine, necesas zorgi pri tio, ke ne estu disigitaj autoroj malnovaj kaj novaj, ĝeneralaj kaj specialigitaj. La sciadon de la malnovaj oni devas estimi pro la antikveco, la sciadon de la junaj pro pli abunda lumo. La specialigita priskribo de aferoj devas esti lernata tial, ke ĝi klerigas tre demonstre, la ĝenerala priskribo tial, ke ĝi tre pliperfektigas la kapablon de konkludado kaj donas al ĝi unuecon kaj forton.

Sed ne sufiĉas librojn nur legi, ili devas esti legataj atenteme, kaj la plej gravaj lokoj devas esti substrekataj kaj eltirataj. Substreku en libro, kiu estas via havaĵo. Faru notojn aŭ skribajn eltiraĵojn, se la libro estas via aŭ de iu alia. Elektadi la plej utilajn aferojn estas tiom necese, ke havas nenian profiton el legado tiu, kiu faras por si neniajn skribajn eltiraĵojn. Nome, per notado la leganto alproprigas al si, kion li legis, kaj tio estas la sola certa frukto de legado. Klera vin faros ne libroj, sed studado de libroj. Elektadi el libroj nenion, signifas ĉion neglekti. Konfidi ĉion al sia memoro, signifas fari notojn sur vento.

Lipsius diras: Mi ne kolektas, sed elektas. Tiel li komprenigas, ke li ne eltiras la hazardo, sed la pripenso. Notu ĉion, kio estas por vi nova, ĝis nun nekonata, pri kio vi juĝas, ke ĝi estas bela kaj ke ĝi foje povas esti utila por vi, kaj ĝenerale ĉion, kion vi vidas brili kiel gemon. Kelkaj legantoj sekvas nur tion, kio koncernas ilian fakon, la ceterajn aferojn ili malatentas. Sed ni rekomendas ĝeneralan klerecon kaj konsilas, ke la leganto elektu kaj kolektu ĉion memorindan el ĉiu libro, kiun li prenas en la manojn.

La plej simpla maniero de elektado kaj kolektado estas uzi notlibron, en kiu vi regule notu, kion belan vi ĉiutage legis, aŭdis, vidis aŭ kian belan ideon vi mem kreis en la menso. Kiam pli poste vi trarigardos vian notlibron, vi konstatos kontente, kiom vi akiris ĉiutage. Sed memoru, ke tian notlibron necesas kompletigi per alfabeta registro, kiu montros al vi, kie la serĉata afero estas notita.

Nun mi venas al la utilo, kiun alportos al vi multjara laboro dediĉita al legado de aŭtoroj kaj al farado de skribaj eltiraĵoj. Vi riĉos per via propra, honeste akirita riĉaĵo. Se vi kolektos vian trezoron de abundaj notoj, vi kapablos dum unu tago trastudi sescent verkistojn kaj konsulti ilin. Vi akiros la kapablon prijuĝi la opiniojn de aŭtoroj kaj diri, kiuj estas pli veraj aŭ versimilaj ol aliaj. Kaj kiam ajn necesos, vi kapablos prelegi pri iu ajn afero eĉ tuttage.

El la verkaro de Johano Amoso Komenio (1592-1670) kompilis kaj tradukis Miroslav Malovec
Kopirajto: Miroslav Malovec
Danko: koregan dankon al s-ro Miroslav Malovec pro disponigo de liaj tradukoj el verkaro de Komenio al nia retejo!